Vuurwerk, volksbals, driekleurige vlaggen, een militaire parade op de Champs-Élysées, een toespraak van de president van de Republiek… Ja, natuurlijk: 14 juli is de nationale feestdag. Maar eigenlijk… waarom?
Wat is er op een 14e juli precies gebeurd, waardoor deze datum bijna een eeuw later onze nationale feestdag werd?
Als het antwoord u niet meteen te binnen schiet, geen zorgen: daarin staat u vast niet alleen. Doordat we elk jaar dezelfde feesten en dezelfde symbolen zien terugkeren, vergeten we soms het verhaal dat ze vertellen.
Laten we deze 14e juli daarom aangrijpen om ons geheugen even op te frissen.
En u zult zien: het verhaal is net iets subtieler dan alleen de bestorming van de Bastille.
14 juli 1789: de bestorming van de Bastille
De eerste gebeurtenis waaraan we denken, is uiteraard de bestorming van de Bastille op 14 juli 1789.
Dit Parijse fort deed toen dienst als gevangenis, maar stond in de ogen van de bevolking vooral voor de willekeur en de absolute macht van de monarchie. De inname ervan door de revolutionairen werd een van de grote symbolen van het begin van de Franse Revolutie en van de verovering van de vrijheden.
Toch herdenkt onze nationale feestdag niet alleen die dag van opstand.
14 juli 1790: het Federatiefeest
Een jaar later, op 14 juli 1790, kwamen duizenden mensen in Parijs samen om het Federatiefeest te vieren.
Dit grote volksfeest moest de verzoening symboliseren, de eenheid van de Fransen en hun wil om samen een nieuwe politieke ordening op te bouwen na de omwentelingen van 1789. Vertegenwoordigers uit alle streken namen eraan deel, naast de koning en de Nationale Vergadering.
14 juli draagt dus een dubbele herinnering met zich mee:
- die van de vrijheid die in 1789 werd bevochten;
- die van de nationale eenheid die in 1790 werd nagestreefd.
Een nationale feestdag sinds 1880
Toch duurde het nog bijna een eeuw voordat 14 juli officieel de nationale feestdag van de Republiek werd.
De wet van 6 juli 1880 verklaart eenvoudigweg:
„De Republiek neemt 14 juli aan als jaarlijkse nationale feestdag.”
Bewust noemt ze geen enkel jaartal. Zo maakt die keuze het mogelijk om beide erfenissen te verenigen: de bestorming van de Bastille en het Federatiefeest.
Een geschiedenis die nog altijd leeft
14 juli vieren is dus niet alleen terugdenken aan een fort dat ruim twee eeuwen geleden viel.
Het is beseffen dat onze Republiek is opgebouwd rond waarden die kwetsbaar en kostbaar blijven: vrijheid, gelijkheid, broederschap, maar ook de wil om een gemeenschap te vormen ondanks onze verschillen.
Laten we dus, tussen de lampionnen, het vuurwerk en een paar noten muziek door, gewoon even stilstaan bij wat deze datum ons vertelt:
een volk dat zijn vrijheid opeist en zich vervolgens wil verenigen om samen een gemeenschappelijke toekomst op te bouwen.
De gemeente Baon wenst u een mooie nationale feestdag.
Jean-Pierre Houël, 1789, BnF / Gallica, publiek domein